| | |
| | Voorpagina > Exposities > Land van Lucht en Water | Land van Lucht en Water
Siebe Swart
| Periode
16 december 2011 - 26 februari 2012
Locatie
Huis Marseille
Keizersgracht 401
1016 EK Amsterdam
Contactinformatie
telefoon: 020-5318980
fax: 020-5318988
e-mail: info@huismarseille.nl
website: www.huismarseille.nl
|
| | In een reeks bijzondere luchtfoto’s die even helder als abstract zijn, ontraadselt Siebe Swart alle onderliggende geheimen van het Hollandse landschap. Op zijn foto’s kronkelen dijken als lijnen in een hardgroen vlak of slingeren ze als lussen door een spectrum van blauwtinten. Vanuit de lucht worden sluizen popperige blokjes en wadden geheimzinnig glinsterende materie. Donkere poelen met water ogen als schietgaten in ‘wielen’ , stroomgaten, overlaten en uiterwaarden. Het zijn termen die voor niet ingewijden even hermetisch zijn als de beelden die ervan gemaakt worden. De plekken, met namen als Tiengemeten, Keent of Geldersche Poort, zijn ook zeker niet bij iedereen bekend. Siebe Swart richt zijn camera namelijk niet op de grootstedelijke, maar op de kwetsbare plekken van Nederland. Plekken die de littekens bergen van vroegere watersnoden, of plekken waar de fragiele balans tussen land en water dagelijks de hoofdrol speelt. De foto’s van Siebe Swart leggen de pracht van een landschap vast dat omringd is door en dooraderd is met water, waarmee het zich in een voortdurende omarming bevindt.
Bij alle foto’s die Siebe Swart maakt is er een verbindende lijn te vinden in de wisselwerking tussen het gebied en de ingrepen in het landschap. ‘Ik heb mezelf weleens fotograaf van de gebouwde omgeving gedoopt,’ zegt hij. ‘Je zou kunnen zeggen dat ik houd van hoe het landschap is vormgegeven. Het is een soort nieuwsgierigheid, naar hoe het werkt’. De vier jaar dat Siebe Swart aan zijn project werkte, waren letterlijk een ontdekkingsreis door de topografie en de geografie van Nederland. In Land van lucht en water brengt Siebe Swart in beeld hoe groot de dagelijkse dreiging is dat het water Nederland overneemt, en hoe goed de waterhuishouding in Nederland daarop is afgestemd. Deze foto’s laten zien dat er sprake is van een niet aflatende sequentie van het bouwen en onderhouden van dijken en het creëren van overloopgebieden in een permanent uitruilspel met het water door het geven en nemen van land. Van een zorgvuldige regie door de installatie van sluizen en het in zee opspuiten van zandeilanden die uiteindelijk door de zee zelf aan de kust verspreid zullen worden. Van het veranderen van de loop van de rivieren om de stroomsnelheid te be•nvloeden. De foto’s laten ongekend scherp zien dat er geen centimeter van Nederland lijkt te bestaan die niet onder menselijke controle staat, dat er geen enkele plek is dat de natuur ‘zijn natuurlijke loop’ kan hebben.
Nederland - dat voor 60 procent onder de zeespiegel ligt - is de ‘best beveiligde delta ter wereld’ volgens de Nederlandse Deltacommissaris Wim Kuijken. Al sinds de Middeleeuwen hebben er in Nederland watersnoden vanuit zee plaatsgevonden. Ook langs de grote rivieren braken honderden jaren geleden al dijken door. Overal is de heerschappij van water in principe oppermachtig, en technisch kunnen, methodisch denken en algemeen preventief handelen van ingenieurs en waterbouwkundigen houden de fragiele balans tussen Nederland en het omringende en erdoorheen stromende water in toom. Vanuit de lucht is te zien hoe plekken waar in het verleden watersnoden plaatsvonden zich manifesteren als littekens op een lichaam. Caissons zijn als pleisters, de meander van een drooggelegde omgeleide rivierbedding is als de hechting van een oude wond. Het rapport van de Deltacommissie uit 2008, dat zich buigt over de vraag wat Nederland moet doen nu het klimaat verandert en de zeespiegel stijgt, inspireerde Siebe Swart om de staat van het water in Nederland vast te leggen. Hij heeft zich verdiept in alle scenario’s die er zijn, en heeft onderzocht hoe alles in elkaar zat: ‘De Oosterschelde kering bijvoorbeeld, hoe zit dat ding in elkaar. Waar is die? Wat doet hij? Wat moet hij kunnen? Aanvankelijk begon hij met ‘gewoon’ fotograferen: `Maar op een bepaald moment merkte ik dat het bij luchtfoto’s beter lukte om de onderlinge relaties te laten zien tussen het water en wat er gebouwd is en wat daar ooit gebeurd is. Met een luchtfoto imiteer je als het ware de tekeningen zoals die op de tekentafel gemaakt zijn.’
Siebe Swart (Amsterdam, 1957) staat bekend als een technische alleskunner. Na zijn kandidaatsexamen scheikunde begon hij in 1982 met fotograferen. Eerst aan de Rietveldacademie in Amsterdam en daarna de Aki in Enschede, waar hij afstudeerde met het project ‘de achterkant van de stad’ bestaande uit met een technische camera gemaakte, informele stadslandschappen van tuinen en achterkanten van huizen. Daarna werkte hij een periode als meesterdrukker voor andere fotografen. De ‘Stadsstillevens’ die hij maakte met een oude platencamera op de straten van Berlijn, St. Petersburg, New York en Amsterdam, vormden zijn eerste eigen project. Zijn ‘magnum opus’ Panorama Nederland waaraan hij van 1997 tot 2007 werkte, bestond uit panoramafoto’s van identieke opnamen waarin de metamorfose werd vastgelegd van een plek waarop ingrijpende infrastructurele werkzaamheden plaatsvonden. Die panoramafoto’s werden vanaf 2001 door Siebe Swart aangevuld met luchtfoto’s van dezelfde plekken, en vanaf 2007 ging hij zich in diezelfde luchtfotografie steeds meer specialiseren. Via de fotografie heeft Siebe Swart onderzocht hoe het waterbeheer in Nederland werkt. Hij heeft het Nederlands landschap in de volle breedte vastgelegd en het project afgesloten. Hiermee heeft hij zowel het fenomeen van de waterhuishouding als van de luchtfotografie doorgrond.
Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Het Lage Land (Erven de Toekomst) waarin Siebe Swart via de fotografie onderzocht hoe het waterbeheer in Nederland werkt. Het door Els Kerremans vormgegeven boek heeft een oblong formaat (45 x 30 cm.) en telt 64 pagina’s luchtfoto’s, aangevuld met een uitgebreid register.
De tentoonstelling wordt op vrijdag 16 december 2011 tussen 17.00 en 19.00 uur geopend door Cordula Rooijendijk.
| |
>>> Terug naar de exposities startpagina | |
|
|
|
